De afgelopen jaren hebben veel overheden goede ervaringen opgedaan met burgerberaden (ook wel gekend als burgerpanels). Een burgerberaad zorgt voor een rijk en diepgravend gesprek, maar slechts tussen een beperkt aantal inwoners die via loting gekozen worden. Ook wordt lang niet altijd even goed opvolging gegeven aan de aanbevelingen.
Hoe kan je nog meer inwoners zinvol betrekken bij deze vorm van democratische versterking? En hoe kan voor politici de opvolging vergemakkelijkt worden? Door een burgerberaad te combineren met een preferendum.
Een preferendum is...
een rijk referendum. Deelnemers kunnen iedere aanbeveling van het burgerberaad hun voorkeur (preferentie) aangeven en hebben zo meer keuze dan alleen ‘voor’ of ‘tegen’ zoals bij een klassiek referendum. Inwoners lezen achtergrondinformatie, geven per aanbeveling aan hoe ver hun steun gaat, en kiezen wat zij het meest urgent vinden. Een beetje zoals een stemhulp (de Stemtest of StemWijzer), maar dan over de aanbevelingen van een burgerberaad.
Het preferendum is wereldwijd nog maar één keer toegepast: na het Bankforum van Belfius, een burgerberaad over de digitalisering van de banksector (januari 2026).
Daarna bracht de geestelijk vader van het preferendum, David Van Reybrouck, vier organisaties bijeen: Bureau Burgerberaad, Tree company, Tilburg University en G1000.
Deze coalitie is de Preferendum pilot gestart, waarin praktijkgericht onderzoek en toepassing hand in hand gaan. Met als doel: het doorontwikkelen van het preferendum als democratische tool.
Inwoners meer betrokken raken bij de democratie: niet alleen de gelote deelnemers, maar iedereen kan meedoen,
Inzichtelijk wordt hoeveel steun er is voor iedere aanbeveling van het burgerberaad,
Overheden beter opvolging kunnen geven aan aanbevelingen en heldere prioritering door de samenleving.
Zo versterkt een preferendum zowel burgerberaden als de democratie.